Chuyện đồng qu miền Nam

 

Tnh qu ngy cũ

 

Viễn Hương

 

M ơi đừng gả con xa,
Chim ku m vượn h biết nh m đu,
Sương khuya ướt đọng gin bầu,
Em về miệt thứ bỏ sầu cho ai..

 

Ngọai gả d Hai lấy chồng về miệt Long-Xuyn khi d vừa trn mười tm tuổi. m cưới cử hnh trọng thể theo thủ tục ở nh qu thời xưa. Rước du bằng thuyền hoa. Từ cửa nh Ngoại đi di xuống bến sng, hai bn treo đầy lủng lẳng những cnh l cy đủng đĩnh được người lối xm kho tay tnh nguyện đến phụ kết lại thnh bng hoa v một chiếc cổng cho khch trng đẹp mắt. Gia đnh bn chồng của d Hai nghe ni lm nghề nng, c vườn đất v điền sản

Cha mẹ đặt đu con ngồi đ. o mặc sao qua khỏi đầu, d Hai cũng như cc thiếu nữ thời đ ai ai cũng thuộc lng cu nầy như cu niệm thần ch. Vng lời cha mẹ như vậy mới l đứa con hiếu thảo, trả ơn bo hiếu cng sinh thnh dưỡng dục như trời biển cho cha mẹ. Nghe kễ lại th từ lc c người mai mối cho đến ngy đm cưới d Hai v người chồng tương lai chỉ gặp nhau c hai lần. Lần đầu tin l ngy gia đnh bn đng Trai đến lm lễ Hỏi, sau khi hai nh Trai-Gi đ thỏa thuận, đồng cho đi trẻ nn duyn. Lần thứ hai l ngy cử hnh lễ Vu-Quỵ.

Thời đ trai gi đến tuổi thnh nhn t c thanh nin thiếu nữ no được quyền tự chọn người bạn đường, m tất cả đều do nơi gia đnh xếp đặt. C nhiều cặp vợ chồng chỉ biết mặt nhau vo ngy cưới. Mập, ốm, cao thấp, xấu đẹp, xứng đi vừa lứa hay khng th chuyện cũng đ rồi! Từ đ tn lang v tn giai nhn dẫu khng vừa nhau th cũng rng dằn lng cắn răng m chấp nhận định số của cuộc đời! Nhiều cặp vợ chồng đ tm được hạnh phc, sống bn nhau trọn đời, sinh con, c chu chắt đầy đn; ngược lại cũng c những tm tư c đơn m thầm nhận chịu khổ đau suốt kiếp...

D Hai l một trong những nạn nhn của phong tục hn nhn thời đ.

D may mắn được diễm phc, vợ chồng ho hợp, xứng đi vừa lứa. Nhưng vợ chồng d cng đẹp đi, yu thương khắn khch bao nhiu, th ngược lại nhận được những sự ganh ght, cay nghiệt bấy nhiu từ Mẹ chồng một người đn b ga bụa v người chị chồng cn độc thn đang sống chung. Thời đ, đại đa số những gia đnh ở thn qu sống bằng nghề nng c nghĩ cưới du về để thm tay phụ gip cng việc đồng ng, lo bếp nc, lm việc nh v đồng thời sinh con đẻ ci nối di dng họ. Biết bao nhiu những trch nhiệm, cng việc nặng nhọc đ nặng ln đi vai yếu mềm, đi hỏi người phụ nữ xuất gi theo chồng phải chu ton. Lm sao m gnh vc cho nổi! Vậy m người phụ nữ Việt-nam ta thời trước đại đa số đ chịu đựng vượt qua thử thch nầy, đ trở thnh những người Mẹ đảm đang, những b Nội, b Ngoại của đn con chu đng đảo.

 

Chăn tằm rồi mới ươm tơ,
Lm du rồi mới được như mẹ chồng

Người đn b thật đng knh phục bởi sức chịu đựng bền bĩ dẻo dai để tạo dựng cho thế hệ hm nay c được. Tuy nhin cũng khng sao trnh khỏi một số b mẹ chồng tm tư nhỏ nhoi, ganh tị v thiếu hiểu biết, m trước đ đ từng chịu kiếp lm du v đm phụ nữ chị, em chồng mang bệnh xo xắc, thch tỏ ra l mnh c bản lỉnh, hay dựa hơi mẹ cha hnh hạ nng du để lm niềm vui, m khng thương cảm cho cảnh ngộ cng l phận gi như nhau v khng nhn thấy được những hnh ảnh tương tự của mnh trong tương lai.. D Hai khng may l nạn nhn của họ!

 

Lm du kh lắm em ơi!
Nhịn ăn nhịn mặc nhịn lời mẹ cha
Nhịn cho nn cửa, nn nh
Nn ko, nn cột, nn x tầm vng
Nhịn cho nn vợ nn chồng
Rồi em coi sc lấy trong cửa nh

Từ khi bước vo ngưỡng cửa gia đnh chồng, d Hai được mẹ chồng v chị chồng đối xử xem như một người gip việc khng cng. Lm hết việc đồng n cho đến việc nh từ mờ sng đến khuya. D đặt mnh trong bổn phận du con khng một lời than thở, hết mực thờ knh mẹ chồng, cng xem người chị chồng như chị ruột của mnh, v thời con gi ở tuổi mới lớn, d Hai chưa được sống trọn vẹn với gia đnh, chưa được đầy đặng tnh chị em thn thương, đ phải vng lệnh mẹ cha cất bước vu quy, lấy chồng đi xứ lạ ...

 

Cy kh chết đứng giữa đồng
Nng du khn kho mẹ chồng vẫn ch!

Nhận chịu sự bạc đi khng cht lng nhn cảm thng cng l thn phận phụ nữ của hai người đn b đang sống chung trong một mi nh, cng những trận đn roi như cắt da x thịt. Bỏ nh chồng ra đi th lại sợ tiếng đời dị nghị cho bản thn v gia đnh. Hơn hai năm cắn răng cam phận lm kiếp ti đoi ngy nầy sang ngy khc, khng được một lần no về thăm cha mẹ chị em. Hnh hạ, khổ nhục nng du từ tm hồn đến thể xc vẫn chưa đủ cho hai người đn b độc c thỏa dạ, họ cn toan m mưu bn d vo nh Thổ để lấy lại tiền của đ bỏ ra lm đm cưới vợ cho con trai đ khiến động lng người chồng của d Hai khng cn chịu đựng được nữa! Thương cho hon cảnh thn gi khng may, người chồng của d Hai sắp xếp kế hoạch dẫn d trốn khỏi căn nh điạ ngục, đưa d Hai trở lại mi ấm gia đnh. ng xin d tha thứ cho những việc xảy ra ngoi muốn gy nn duyn phận lỡ lng..m v chữ hiếu ng đnh phải b tay bất lực khng bảo vệ được cho vợ.

* * *

Ở cng lng với d Hai c một thanh nin hiền lnh chất pht, nh ngho, chăm chỉ lm việc, cư xử tốt với b con chm xm. Chng để thương d Hai từ thời d cn con gi, nhưng c lẽ v mặc cảm gia cảnh ngho kh cho nn khng dm thố lộ, chng m thầm m mối tnh tuyệt vọng, đau nhi con tim, chết cả ci lng hm ln đứng nhn người mnh thương bước xuống thuyền hoa đi về lm du nh người. Tin buồn cho Ngoại v gia đnh thn quyến khi d Hai trở về lng xưa v duyn phận dang dở. Tin mừng cho chng thanh nin hng xm trn đầy niềm hy vọng nối lại bản tnh ca dở dang m chng cứ tưởng mi mi lỡ nhịp! Dẫu rằng d Hai đ một lần bước xuống thuyền hoa..,nhưng tnh yu của chng vẫn đầm thắm như ngy no dệt mộng yu đương đ khiến xiu lng người thiếu phụ mang nặng nỗi sầu phiền muộn v số phận lỡ duyn.

Trăm năm dầu lỗi hẹn h
Cy đa bến cũ con đ khc đưa.
Trăm năm hội ngộ tnh cờ
Đn cầm anh gẩy cu thơ anh đề.


Muốn cho thuận nẻo đi về
Anh sang lm rể, em về lm du.
Số giu lấy kh cũng giu
Số ngho chn đụn mười tru cũng ngho.


Phải duyn phải kiếp th theo,
Khuyn em chớ nghĩ giu ngho lm chi.
Em ơi! Chữ vi l v
Chữ dục l muốn, chữ ty l theo.


Ta yu nhau tam tứ ni cũng tro
Thất bt giang cũng lội, tam thập lục đo cũng qua

 

Chờ một thời gian cho d Hai phi phai, lắng đọng nỗi sầu ring, chng cậy nhờ mối mai đến xin cưới d Hai. Lm thn con gi, đường tnh nhịp cầu gẩy đổ bị vấp ngả, nay c người thiết tha đưa tay nu lấy bn tay mnh để du bước đi tới..thi th:

Phận gi bến nước mười hai
Gặp nơi trong đục, may ai nấy nhờ..

Biết rằng đu đ hẳn hơn đu
Cầu tre vững nhịp hơn cầu thượng gia
Bắc thang ln thử hỏi ng trăng gi
Phải rằng phận gi hạt mưa sa giữa trời ?
May ra gặp được giếng khơi
Vừa trong vừa mt lại nơi thanh nhn
Chẳng may số phận gian nan
Lầm than cũng chịu, dễ phn nn cng ai!
Đ yu nhau gi th bất luận ti.

Lần nầy d Hai khng cn bị m ảnh bước xuống thuyền hoa tri đi về một phương trời v định nữa, m c du snh bước bn cạnh ch rễ, bch bộ, đi về nh chồng chỉ cch nh mnh c khoảng vi trăm mt

Trong lc hai họ đang hn hoan tưng bừng mừng hn lễ, khng ai để đến một người đn ng c đơn như chết lặng ngồi trước mũi con thuyền cắm so đậu ở bn kia bến sng...Những ngy sau đ, nơi bến sng nh d Hai người ta thường thấy xuất hiện một người khch thương hồ xui ngược, cho ghe lảng vảng, c khi đậu bến, c khi cho ghe thả tri theo con nước. Người hiếu kỳ, tm ti dọ hỏi mới biết được, người đ chnh l chồng trước của d Hai, ng trở lại tm người vợ năm no, sau khi mẹ ng qua đời v người chị v hối hận đ a tng với mẹ của mnh gy ra cảnh tan nt cho gia đnh em trai nn khoc o nu sng nương no cửa từ bi. Nhưng đ muộn mng! Con thuyền năm ấy tch bến khng hẹn ngy trở lại. Bến sng xưa khng cn chờ đợi con đ năm cũ!

Ai đem con so sang sng
ể cho con so sổ lồng bay xa...

Ai về anh gởi bức thơ
Hởi người bạn cũ by giờ nơi nao
Non kia ai đắp m cao
Sng kia biển nọ ai đo m su?

ng tiếc nuối cho duyn phận ngắn ngủi với người vợ thương yu v định mệnh trớ tru của cuộc đời chia cch; ng thả thuyền tri theo dng nước, như thả tri thn trai bềnh bồng để mặc cho dng đời đưa đẩy trn con thuyền đ lỡ bến vẫn cn lưu luyến bến sng xưa

 

Ruộng ai th nấy đấp bờ

Duyn ai nấy gặp, đừng chờ uổng cng..

Con thuyền khng bến tri theo dng nước đi biệt dạng

i vợ chồng son, một tp lều tranh, hai quả tim vng thương yu v khắn kht bn nhau b lại những ngy hn nhn trước của d, hạnh phc lc no cũng bị rnh rập, tr ẻo, đe dọa v khủng bố tinh thần của hai người đn b, một gi một trẻ.

* * *

 

D dượng Hai khng c sinh con. Ngy xưa thời loạn lạc, những người dn ở vng giao tranh phải bn ba tm nơi an ton. Bữa nọ c gia đnh của một thiếu phụ tản cư từ vng lửa đạn, chồng b đ chết, b chở bốn đứa con đi trn chiếc xuồng nhỏ đến đậu ở bến sng nh d. Thấy người gặp hon cảnh khổ nn d dượng gip đỡ. Cảm kch n nghĩa của người dưng nước l khng họ hng thn thuộc, nn khi d Hai c nh muốn san sẻ, nui bớt dm b một đứa con, b đồng cho d dượng một người con gi. l chị Hai, con Cả của d dượng Hai.

Thuở nhỏ, ba m ti bận cng việc đi lm ăn xa, tạm gởi mấy chị em ti về qu, ti được c dịp chung sống với gia đnh d dượng. Nh d dượng Hai lc đ thu gọn nhỏ lại hơn về pha sau, sn trước đấp nền cao để chuẩn bị cất nh. Ma nước lũ, nước sng Cửu Long trn ngập theo ngỏ sng Hậu, đổ vo cc sng rạch nhỏ, ngập lnh lng. Con đường đất ở hai bn bờ sng nước ngập ln đn thắt lưng của người lớn. D dượng Hai khng cho mấy chị em đi đu, v sợ nước cuốn, bắt phải ở trong nh. Ngồi trong nh nhn ra chung quanh, tưởng tượng như đang ở trn hoang đảo. Thấy mấy chị em ở nh buồn, bữa no ra đồng về sớm, anh Ba chất mấy chị em ln xuồng, chống ra ruộng chơi. Anh Ba chống xuồng thật ti tnh, ti nhn m thn phục! Cy so di chừng 5m, tay anh uyển chuyển cy so, đẩy chiếc xuồng lướt nhanh trn mặt ruộng long nước. Ti nghe gi thổi hai bn lỗ tai mnh. Mấy chị em nắm chặt lấy be xuồng, sợ bị lọt xuống nước.

Anh Ba từ nhỏ lớn ln với ruộng đồng, rẫy bi, anh quen với đời sống cực khổ, lm việc của người của người dn qu chn lắm tay bn. Anh Ba mồ ci cha mẹ từ thuở nhỏ, được một nng dn mang về cho ăn ở trong nh, anh phụ trch trng nm ci chuồng tru, b cho gia chủ, lm việc cực nhọc. Một hm dượng Hai đi mua tru về cy ruộng, gh ngang qua chổ anh đang ở, gặp anh v ni chuyện hỏi thăm. ược biết hon cảnh của anh, nn xin với gia chủ cho dượng nhận anh lm con nui. Nay d dượng c thm một người con trai nữa, người dn ở miền Nam gọi con đầu lng l thứ Hai; tnh theo thứ bậc kế tiếp l thứ Ba. Anh Ba tnh tnh hiền lnh, t ni khiến chị Ba vợ của anh hay phn nn. i vợ chồng qu suốt ngy cần c lm việc, đem sức lao động của mnh ra đổi lấy hạt gạo, chn cơm. Bữa no m anh Ba ni chuyện với chị, chị mừng lắm, chị ni:Bữa nay Cc mở miệng rồi!. D Hai giờ c được hai người con, một nng du l chị Hai, anh Ba v chị Ba. D dượng tậu được mấy chục cng đất ở vng cch đ khoảng trăm cy số, nn mỗi năm đến đ lm ruộng rẫy. C một năm, d Hai bận cng việc nh, dượng Hai độc hnh một mnh đi chăm nom cng việc đồng ng. Hết ma la, thu hoạch xong, dượng Hai trở về bo tin kết quả trng ma đặc biệt l một b Gi. C dịp được độc thn tại chổ, dượng Hai văn nghệ với một thn nữ ở địa phương v được nng đp lại cht tnh tri kỷ để đời. D Hai được tin vui bn tốc hnh đi xem sự tnh. Thấy tnh trạng người tnh b bỏng của dượng Hai ngho tng khng đủ khả năng chăm sc em b được chu đo, nn động lng đề nghị rước hai mẹ con về nh mnh. Bạn tnh của dượng khng bằng lng, m chỉ trao em b cho d Hai ẵm về lm con gi t; Chị t bằng tuổi ti. Khi chị t được khoảng 6 tuổi, mẹ ruột của chị c tới thăm con, b ở chơi vi ngy với gia đnh d dượng Hai. B đ được cho đn v săn sc yu thương thn mến như người trong nh, d Hai cn c nh cho hai người một thời đ thương yu nhau, c những gần gũi thn mật đặc biệt để b lại những ngy di xa cch, nhưng đi tnh nhn đều ngại ngng khng dm nhận mn qu tnh cảm qu gi đ. Khi về b cũng được vợ chồng d tặng tiền bạc, qu cp v đưa tiễn bịn rịn. Vi năm sau, một lần nữa b trở lại thăm con. Lần nầy chị t ..khng dm gặp mẹ ruột v sợ b bắt đi theo, v chị đ yu mến khng muốn xa rời người mẹ đ nui dưỡng mnh từ lc lọt lng. Lần đ b từ gi ra đi v vĩnh viễn khng bao giờ trở lại nữa. D dượng Hai nghe tin đ đến tận nơi để chung lo hậu sự v tiễn đưa b đến nơi an nghỉ cuối cng.

* * *

Buổi sng, dượng Hai bơi xuồng ra đồng dỡ lờ, lộp, mang về đầy khoang xuồng đủ loại tm, c. C hm dượng Hai bận ra đồng sớm th anh Ba thay thế đi dỡ lộp, gở c dnh cu. Mấy chị em ngồi nh chờKhoi nhất l được nhn xuồng trở về, tm c đầy, vẫy vng, bơi lội trong khoang xuồng. Chị Ba, hay lựa ra những con tm cng lớn, c gạch đỏ ao đem đi kho tu trong ci nồi đất, rồi nấu cơm với gạo la thơm. Mấy chị em ngồi chờ, ngửi mi cơm bốc hơi thơm phức m thấy bụng đi cồn co khng chịu nổi. Mỗi ngy, sau khi ăn cơm sng xong, chị Ba bơi xuồng chở mấy chị em đi học. D Hai thường ra chợ rất sớm. Ti ngồi trn xuồng nhn hai bn bờ sng, thấy c con nt cng trang lứa với mnh, quần o, sch vở quấn trong miếng vải nylon, lặng ngụp, lội nước đến trường, ti trong lng thm muốn được như vậy, thấy vui vui, nhưng chị Ba khng cho php, nn khng dm.

Nước rt xuống, d dượng Hai cuốc nền nh chưa cất ln thnh luống hng dọc, trồng c t-mt. Mỗi ngy d dượng Hai hoặc anh chị Ba đi xuống sng mc nước ln tưới c. Mấy chị em đi theo xem, d Hai khng cho lm g. Những cy c đm chồi xanh mượt, lớn mạnh, thong chốc đ đơm bng kết tri. Mấy chị em đi tới lui đi tới lui nhn những quả c trn trịa, mu xanh ửng đỏ.. C chn đỏ, quằng cnh nằm rạp xuống đất. Anh Ba đi ra đồng chở về một xuồng đầy rơm, mang ln sn. Mấy chị em phụ gip lấy rơm k ở bn dưới những tri c để bảo vệ cho n đừng bị dập, hư thi. Rồi đến lc thu hoạch, mỗi buổi chiều, mấy chị em cầm ci rổ theo sau d Hai v chị Ba ra sn hi những tri c hờm chn để hm sau d Hai mang ra chợ bn.

Thỉnh thoảng d dượng Hai v anh chị Ba cng đi lm ma vi tuần lễ, gởi mấy chị em ở lại nh nhờ người hng xm dm ng dm. D dượng Hai v anh chị Ba trở lại sau vụ ma, xuồng chở đầy c mắm. Mấy chị em ti, cng một số người ở lối xm ra bến sng đn, lăng xăng phụ mang ln nh đủ thứ. ược trng ma, d dượng Hai v cc anh chị ai ai cũng hớn hở vui mừng trn gương mặt cn lấm tấm mồi hi sau chuyến trở về mệt mỏi, bơi xuồng hơn hai ngy đường. Thời đ chưa c sắm sửa my đui tm chạy xăng. Nhn thấy những sinh hoạt ở miền qu cực khổ qu! Tất cả đều phải dng sức người, đổ mồ hi đổi lấy chn cơm manh o. Ti thấy thương v cng khi nhn những người thn của mnh cả đời dầm sương giải nắng. Sinh ra v lớn ln trong những hon cảnh khốn đốn của x hội phong kiến, của thời cuộc, khiến cuộc đời cũng bị lin lụy, ảnh hưởng, vất vả lầm than cả một kiếp người. Thời của cc ng b, d dượng, ch bc, sống dưới ch thực dn đ hộ của người Php, đại đa số người dn sống ở miền qu cơm khng đủ ăn, o khng đủ ấm th lm sao c tiền đủ để đến trường học chữ nghĩa, để mở rng tầm sống v hiểu biết với đời! Lớn ln cuộc sống gắn liền với con tru, thửa ruộng, đem cng sức ra lm quần quật, chống chọi với mưa nắng hai ma, đổ mồ hi để đổi lấy miếng ăn v đến khi sức mỏn hơi tn th gục chết...hết một kiếp người! ại đa số cc thế hệ ng b, cha mẹ mnh đ sống v chết như thế trn mảnh đất qu hương thn yu.

Pha sau nh D Hai, đường đi ra bờ ruộng, c cy -mi to v cao, cnh l xum xu. Anh Ba thỉnh thoảng tro ln cy -mi hi tri chn cho mấy chị em ti. Tri -mi thn trn, đường knh đo khoảng từ 4-5 centimt, di khoảng nửa thước. Sau khi dng dao rọc lớp vỏ ở hai bn, dng tay đẩy hai ci đường sống x dịch rồi bốc ra từng lt -mi c mầu xm, vị ngọt cht, ở giữa c ci hột nhỏ bằng ng tay, hnh tri tim. Ăn -mi, cn hột th dnh lại, phơi kh để dng cho tr chơi bn hạt -mi. Trẻ con ở thn qu ngho nn, cha mẹ đu c đủ tiền bạc để mua sắm cho đồ chơi như con nt sống ở thnh thị. Ngoi những tr chơi nhảy c c, đnh thẻ, bn hột -mi, chơi ct bắt, nhảy dy, v đồ chơi tự sng tạo bằng những vật dụng c được

Cả lng chỉ c một trường Tiểu học, hai dy nh lợp l, mỗi bn ba gian dng lm lớp học. Học tr từ những vng ln cận, cha mẹ phải dậy từ sng sớm, nấu cơm nước chuẩn bị cho con mnh ăn no bụng để đến trường cho kịp giờ. i bộ, đi xuồng len lỏi theo những bờ đ, kinh rạch để đến trường. c biết bao nhiu những đứa trẻ học nửa chừng, chưa hết Tiểu học, v một hon cảnh no đ phải nghỉ học ở nh gip đỡ mẹ cha, v rồi khi lớn ln, thn phận sao khỏi gắn liền với cy su cuốc bẩm, con tru, thửa ruộng nơi qu nh, nối tiếp ci nghiệp vất vả của ng b cha mẹ truyền lại.

Học xong lớp Nhất (lớp 5) trường lng l thấy kh khăn rồi. Nhiều học sinh ở thn qu đ dừng chn ở đ. Muốn tiếp tục học ln Trung học th phải sang tỉnh thnh, nơi c trường Trung học dạy từ lớp đệ Thất (lớp 6) cho đến lớp đệ Tứ (lớp 9) hay cao hơn nữa. Một người học tr ở nh qu, nếu được ra tỉnh học, cha mẹ phải dư thừa cht t tiền bạc mới đủ lo trang trải tiền ăn ở, sch vở cho con mnh. Cn khng th..thi! nh chịu dốt nt, lm nng dn đến hết kiếp!

Nếu một người học tr được ra tỉnh học hết lớp đệ Tứ, thi lấy bằng Trung học đệ Nhất cấp, đậu được bằng cấp nầy cũng hnh diện với xm lng. c được bao nhiu phần trăm những người học tr ở thn qu đậu được bằng Trung học đệ Nhất cấp? Chuyện tiếp tục học ln đệ Nhị cấp, để thi t ti cũng giống như một người học tr ở thnh phố lớn mơ được đi du học ra nước ngoi. Ngho kh thường đi đi với dốt nt. Hễ dốt th chịu ngho, khng biết chữ nghĩa, khng c kiến thức th lm sao c được một cuộc sống hiểu biết, rộng rải để hội nhập vo thế giới cộng đồng? Chỉ cn chấp nhận ci số phận hẩm hiu nơi đồng ruộng!

* * *

Gia đnh trn thuận dưới ho,
Qu hơn tiền của ngọc ng mun xe

Cy cổ thụ gia đnh nh d Hai bắt đầu đm chồi nẩy lộc cnh l xum xu đơm bng kết tri sau khi người con gi lớn vu quy. Ba năm sau d dượng c chu Ngoại ẵm bồng. Rồi đến l anh Ba, người con trai kế thnh hn. Chỉ cn chị con gi t cn đang trong tuổi vị thnh nin. D Hai giờ đy đ c một mi gia đnh hạnh phc, tuy khng giu c của cải vật chất, nhưng đầy ấp tnh yu thương giữa những người cng chung sống với nhau, cng chia cơm sẻ o, cng chung chia những nỗi lận đận buồn vui thăng trầm trong cuộc sống. D mn nguyện được hưởng ấm m vui vầy b lại những ngy trong qu khứ thời lm thn con gi mười hai bến nước, d đ khng may gặp nhầm bến đục. i lc bất chợt, dĩ vng của một thời khổ đau lại chập chờn thong hiện trong tm tưNgười chồng v tội vạ v chữ hiếu đng thương đ khng thể bảo vệ được cho vợ mnh trước nghịch cảnh. Hơn hai năm chăn gối vợ chồng cũng l tnh l nghĩa kh phai cn ghi đậm nt trong trang giấy qu khứ đời mnh; nỗi niềm cn t nhiều vương đọng trong lng m một con người bnh thường nếu đ trải qua kh trnh khỏi. D tự hỏi:Khng biết người ấy by giờ ra sao?! khi vn đ đng thuyền, mọi sự việc được tạo ha an bi v thời gian tri qua đ cuốn đi t nhiều qu khứ, mang đến những mới mẽ trong cuộc sống. ễ giải tỏa những nỗi niềm ring cn bồn chồn thi thc cn ẩn hiện trong tận cng ci ring tư của mnh, d Hai đem chuyện lng ra trải bi với người bạn đời, muốn ngỏ cng chồng trở về thăm lại nơi địa ngục trần gian đ giam hm đời con gi mới lớn của mnh. Dượng Hai tn đồng kiến; tn trọng những ring tư của vợ, khng muốn thp tng đi..

* * *

Trở lại chốn cũ sau bao năm vật đổi sao vời. Bỡ ngỡ trước cảnh lạ, d Hai lần m dọ hỏi v tm lại được ngi nh ngy no. Người xưa sau vi giy pht đ nhận ra nhau, mừng mừng, tủi tủi, khng ngăn được nước mắt. Hai mi đầu tc lấm tấm điểm sương

nghẹn ngo nhn nhau qua mắt lệ nhạt nha, người đn ng luống tuổi ngậm ngi m thầm thổn thức:

Anh biết yu em đ muộn mng
Nhưng m ai cưỡng được tnh thương!
Ngậm ngi tặng tri tim lưu lạc
Anh chỉ xin về một cht thương

Một cht hương phai của i tnh
M em khng thể gửi cng anh
Để lng ướp với tnh phai ấy
Anh tưởng từ đy bớt một mnh

Mắt ướt trng nhau, lệ muốn tun
Gượng cười anh phải khc thầm lun
Em l người của ai ai đấy
Lưu luyến chi nhau để xt buồn

Dầu chiếm tay em , anh vẫn hay
Rằng anh chỉ nắm cnh chim bay
Bao giờ c được người yu dấu!
Chất chứa trong lng vạn đắng cay

(Thơ Xun Diệu)

 

Người đn b đp lại qua nh mắt dng lệ tung chảy:

Anh ơi anh nếu tnh đ phai phi
C gặp lại cũng tnh đi đ nhạt
Em chc anh c một niềm vui khc
Chuyện chng mnh như nước lạc --thuyền xa Anh ơi anh hy đừng lắm thiết tha
Ngy thng cũ những trăng hoa lng mạn
Giờ tất cả đ như l my trắng
Vỡ tan rồi khi trời lắng giọt mưa

Anh ơi anh những ngy thng đn đưa
Ta bn nhau sớm trưa nồng n i
Nếu lc trước biết chỉ l ngang tri
Th chuyện lng đ gc ....lại phải khng ..

Anh ơi anh xin đừng mi chờ mong
C những khi em cũng khng qun được

Kỉ niệm nhiều cũng như l biển nước
C khi no về lại...một đại dương..?!

(Thơ Bng Nguyệt)

 

Khng gian im lm như nn thở! Cảnh vật trước mắt hai người lung linh qua ngấn lệ rn rụa...Bng qung như một giấc mơ! Hnh ảnh ngy xưa của đi vợ chồng son bừng sống lại. Chuỗi ngy di biền biệt luyến lưu tiếc nhớ tưởng đ nghn trng xa cch ... Hnh ảnh của ngy nay.. bụi thời gian đ t nhiều mang đi hương sắc hoa mộng của một thời thanh xun; nơi khe mắt, lm mi, mi tc, khun mặt, hnh dng người tnh giờ uớm thấy ẩn hiện những nt hằn ho a Ngy gặp lại cố nhn, tuy đang được ở cạnh kề nhau, nhưng đ c một bức tường định đời ngăn cch chia đi ngả. Buồn hay vui? Chỉ c người trong cuộc mới cảm nhận được những cảm xc bồi hồi lng lng lun lưu từ tận đy lng mnh, theo từng nhịp đập của con tim thổn thức:

 

Hm nay đ đến thu chưa
Trn sn đầy những l vừa rơi qua
Nghing nghing bng nh trăng t
Tn phai từ độ người xa...chưa về

Mưa rơi lm ướt cu thề
Gin hoa tm cũng bốn bề gi bay
Khi no mới tỉnh giấc say?
Luyến lưu g nữa cn ai..?--nhớ m....!

Gom đầy kỉ niệm đi ta
M đem hoả tng lệ nho tim đau
Tro tn cn cất được sao?
Mỗi khi gi cuộn hạt no...!? đ rơi....

Tiếc g nữa cũng một thời
Tiếc g nữa một khoảng trời ..đ xa
Giữa trời với biển bao la
Thời gian chm lắng cho ta--qun mnh....!

( Thơ Bng Nguyệt)

 

D Hai bước vo căn nh năm xưa m người ta đ đn mnh bằng những trng pho cưới nổ rnv cũng chnh nơi đy mnh đ hớt hải chạy trốn khng dm quay đầu nhn lại! D cảm động rưng rưng đến nghẹn ngo khng thốt ln được lời khi nhn thấy bức ảnh bn thn của mnh ngy trước treo trong phng tn hn nay đ đỗi mu ho a, ngự trị nơi phng khch, ở một nơi trang trọng. D ngỡ tưởng khi xa rời ngi đ, tất cả cũng đ chết theo từ buổi chia ly vội v của đi vợ chồng lỡ duyn khng một lời hứa hẹn ti ngộ. Một cht nhi đau trong tim như c ai cầm vật nhọn đm chạm vo mnh! Cố nhn vẫn vương vấn hnh bng của d, thảo no con đ năm cũ tm lại bến sng xưa vo đng lc xc pho hồng bay lả tả theo con đường đất đưa tiễn d về vui duyn mới

Con thuyền lỡ bến lnh đnh sau những thng ngy lắc lư trn sng nước rồi cũng tm chổ gh bến. Thời gian l hồi thuốc tin hn gắn, xoa dịu những vết thương lng. Hạnh phc cho những kẻ lỡ bến lỡ thuyền, tri theo giồng đời rồi cũng c được một ngy dừng chn.

 

Hoa nở rồi hoa sẽ tn
Tnh yu say đắm c khi tan
Chỉ ring tnh bạn l cao cả
Khng tan khng ho cũng khng tn

Hai người đứng lặng nhn nhau hồi lu, khng ai ni nn lờiGia chủ gọi vợ con ra cho v giới thiệu người khch đặc biệt trong bức ảnh m đ từ lu những người trong gia đnh được nghe kể lại cu chuyện như l một huyền thoại, nay xuất hiện bằng xương bằng thịt, đang đứng trước mặt mọi người.

Cũng th bạn gi với nhau
Gnh nước một bu, đi đục đi trong
.

Hai người phụ nữ c thin duyn gặp gỡ thương mến nhau như chị em một nh. Cc con trong gia đnh được cho php gọi d Hai l Mẹ.

Gia đnh giữ khch ở lại vi hm chuyện tr tm sự đầy vơi nỗi niềm xa cch. Sau đ cả gia đnh ng thp tng d Hai đến thăm viếng gia đnh d. Hai người đn ng cảm kch tấm lng ho hiệp của nhau, ngay từ pht đầu, tay bắt mặt mừng, cng đổi trao tm tnh, lại cng cảm thng của hai kẻ đồng hội đồng thuyền. Họ nhận nhau lm anh em kết nghĩa. Người chồng cũ của d Hai l một người thc vc, c nhiều sng kiến trong cng việc cải thiện canh tc, sau ngy mẹ ng qua đời chẳng bao lu, nng trại của ng pht triển lớn mạnh, mang lại cho ng nguồn lợi tức dồi do. ng nay trở thnh một người giu c trong vng. ng đ khuyến khch v tận tnh gip đỡ cho gia đnh d dượng về mọi phương diện, cho nn qua một thời gian ngắn gia đnh d Hai đ c những thay đổi tốt trong đời sống v sinh hoạt.

Cc con của hai gia đnh thương yu knh trọng cc bậc sinh thnh dưỡng nui, cả hai bn cha mẹ. Họ thn thiện với nhau, gip đỡ, chia sẽ vui buồn lẫn nhau trong tnh gia đnh thn thuộc anh chị em một nh trải qua nhiều nghịch cảnh kh khăn đ xảy đến cho qu hương đất nước v nhất l sau cuộc đổi đời thng Tư năm 1975. Những người đ c tuổi, sức mỏn hơi mn sau gần cả một đời lầm than lận đận, nay vẫn tiếp tục gắng gượng đứng ln, gp hết tn lực cn lại để nui dưỡng đm con chu, thay thế cho cha mẹ của chng đang chịu cảnh t đy v sự khc biệt thức hệ của những người chiến thắng từ miền Bắc nước Việt. Bốn cha mẹ của họ lần lượt qua đời. Họ lập bn thờ chung để cho những người qu cố lc sinh thời thương yu nhau được mi mi ở gần nhau. Một đại gia đnh kết hợp bởi những người khng cng chung mu mủ huyết thống đ sống với nhau trong tnh người kh m tm được.

Tất cả những g c trn ci đời nầy rồi cũng tn lụng tan biến sau chuỗi ngy ngắn di no đ. C cn chăng l tnh nghĩa v hnh khng bị mất đi do luật đo thải tự nhin của trời đất. Những người c đầy tm hồn vị tha bao la gặp gở v sống với nhau trong tnh người hiếm c, họ đ vượt qua mọi trở ngại phiền phức lẩn quẩn do chnh người đời tạo nn để tự rng buột lm khổ đau cho nhau từ đời nầy sang đời khc./.

Viễn Hương