Ty Bt

NHỮNG NGY XƯA THN I

Hong Minh Thy

(Trch Xy Dựng #292 thng 6, 1995)

 

Ma bi trường đ tới, nhắc nhở ti hm nay trời đ vo H. Ma H ở Houston khng c hoa Phượng Vĩ rực trời, cũng chẳng nghe ve sầu ku rm ran v học tr trn xứ Mỹ cũng chẳng c ci th vui rất dễ thương của học tr VN ngy xưa ở qu nh. Những ngy xưa! i những ngy xưa thn i m c một lần anh bạn trong Nhm Yu Lnh của chng ti, đ nhắc đến bằng đi mắt lim dim v ước ao cho anh sống lại một tuần ci tuổi thơ ngy ng ngọc đ, rồi bớt đi ba bốn năm tuổi thọ, anh cũng cam lng. C ai ko bước chn của thời gian được? Chỉ khi n đi qua rồi mnh mới nuối tiếc, mới cảm thấy ngậm ngi.

H ny, năm ngoi (thng 5 năm 1994), ti đang cặm cụi đi xin tiền để tổ chức pht Học Bổng cho con em xuất sắc của gia đnh Cựu T Nhn Chnh Trị Hoa Kỳ. Chương trnh ny ti đ xin được Năm Ngn Năm Trăm Hai Chục Đ La, để tặng cho 6 em vừa tốt nghiệp Trung Học, chuẩn bị cho học trnh Đại Học.

Năm nay (thng 5, 1995) nhiều phụ huynh gọi về ơi ới, để ghi danh v con ti n học rất giỏi nhưng rất tiếc, quỹ Thương Phế Binh đ cạn, nn chng ti phải lo gy quỹ để gip cho những người đang gặp kh khăn hơn. Chương Trnh Dạ Vũ Huynh Đệ Chi Binh vừa chấm dứt với kết số 25 ngn đ la v tiền vẫn tiếp tục được nhiều n nhn gửi về.

Xong cng tc, ti bắt đầu được c một khoảng thời gian ngơi nghỉ để ngắm nắng h trải vng trn đường phố, để thảnh thơi nghe chim ht buổi sng trn cnh cy cao, để chợt nhớ ra rằng, sao mua h ở qu hương mnh c lắm ve sầu, m nơi đy chỉ thấy những con sc nhỏ chuyền cnh, chỉ thấy bầy chim c bộ lng mu xanh ru rt từng đi. Phải chăng, chỉ v mnh khng cn thơ dại nữa, để một mnh lanh quanh trong vườn, thơ thẩn kiếm tri ổi chn cy lấp l đu đ trong chm l xanh, hoặc ngắt một cnh chm ruột tri vừa lớn, đưa vo miệng nhai chp chp, giật mnh khi nghe tiếng ve cất ln ku rm ran, inh ỏi. Ci tuổi 12,13 của những ngy h năm xưa được cha mẹ cho rời Sign để về Nha Trang tắm biển, được xa ci ồn o no nhiệt của Sign, sống trong căn nh u tịch giữa một khu vườn rộng trn con đường dẫn đến Thp B uy nghi. Ba thng di rong chơi với những ngy chạy sang ngi đền nhỏ kế bn, xem người lớn tổ chức hầu đồng v được b đồng trong y phục mu sắc rực rỡ, sau một điệu nhảy, gọi đến xoa đầu, cho vi đồng bạc hoặc tri cy, bnh kẹo. Lũ trẻ t mang về, giấu đt ở một gc vườn để nhấm nhp v sợ người lớn la mắng. Một lần, ti bị C Hai, người lớn tuổi nhất trong tộc, nắm đầu, ko cổ về, v:

-Mi đẹp gi như ri (như vậy), rũi đồng ln nhằm ng Hong Tử rồi ổng nhn thấy, ổng li đi th mấy O sẽ chết với Ba mạ mi. (Người Huế thường gọi em gi của cha bằng O).

Ti ngy thơ ci:

-ng Hong tử lm sao m li con đi được? Con.. cn con nt m, ổng li con đi xuống đ lm ci g?

-Th người lớn, ổng li xuống lm.vợ. Cn con nt m đẹp gi, dễ thương th ổng cho lm tỳ nữ!

-Nhưng O ơi! ng ta li con xuống bằng cch no?

-Th ổng khiến cho mi bệnh hoạn rề rề, rồi lm cho mi chết để ổng bắt hồn mi đi!

-Con khng tin đu! Nếu ổng ngon lnh sao ổng khng bắt hồn mấy tn ăn cướp, mấy thằng ăn trộm, vật cho chết để khỏi lm khổ người ta nữa!

Ti trả treo với O như vậy v ti nhớ ba ti thường kể chuyện b nội rất giu, bị ăn cướp mất hết của, sinh buồn bực, bệnh hoạn rồi chết, giữa khi ba ti cn thơ ấu.

Buổi tối, cả bọn mượn được con cơ đem về, h hoy, th thụp đợi nửa đm, chui vo phng c t, chưa c gia đnh. Rồi c chu nhắm mắt, đặt tay vo miếng vn hm cắt hnh tri tim, thnh khẩn đọc bi cầu cơ m by giờ bốn mươi năm rồi, vẫn cn thuộc lo lo:

Hồn nay ở chốn non bồng

Qua đy hồn cũng vui lng gh chơi

Hồn bay cao bỗng tuyệt vời

L hồn tử sĩ hay hồn giai nhn

Nn hương thơm ngt đốt rồi

Nước thơm sẵn c, xin mời hồn ln

Hồn ln chạy khắp bốn bn

Lm cho cơ động, cơ đi dần dần

Ka cơ đ động ba chn

Cơ đi lần lần, xch lại cho coi

Ti nghe b c trẻ kể chuyện: con cơ được cắt từ miếng vn hm của một c gi cn trinh, đ qua đời v một tai nạn. Khi gia đnh hốt cốt, đạo tỳ lấy miếng vn hm về, rửa sạch cắt thnh hnh tri tim, đem bn cho ai thch chơi cầu cơ.

Ti nhn miếng gổ cũ kỹ, gi trong giấy điều, thấy ba ci chn của con cơ được đng đinh vo ba ci đinh ghim v khi cầu cơ th ba ngn tay của ba người, phải đặt ln trn ba điểm ny. B c trẻ của ti năm ấy vừa qu hai mươi tuổi, độc thn nn thường tham gia chung ci vui của tuổi con nt 12, 13, m cầu cơ l nghề của c. C đi kiếm mua con cơ hoi khng được, mỗi lần muốn cầu th phải đi mượn. C thnh khẩn trong việc mang chn gạo, pha tch tr nng thơm nghi ngt đặt trước miếng giấy ba cứng đầy những chữ, dấu, v con số, để cơ chạy v mnh th rp chữ, xem cơ ni ci g.

Nhớ lần ti được tham dự đầu tin, mấy ci miệng con gi vừa đọc xong ba hồi kinh cầu, th cơ chuyển động, quay ngược, quay xui. Ti nn thở, thoạt đầu sợ hi nhưng một pht sau.. ti khng tin. Ti rt ngn tay ra, nhn đứa em, con của c Hai, ti gằn giọng:

-! Mi đẩy hả! Sao n chạy mau dữ vậy?

Con b cong cớn gạt ngang:

-Đừng ni tầm bậy, hồn vật chết by giờ!

C t g đầu ti một ci đau điếng:

-Mi im ci miệng lại! n (ng) biết.. la chết! Ti (tối) rồi khng đi ngủ!

Hai đứa em gi ngồi sau lưng ti, ng chăm ch vo con cơ đang chuyển động, chạy tới, chạy lui, lăng xăng. Th ra hồn đang chờ người cầu cơ muốn hỏi ci g. C t ti nhỏ giọng, th thầm:

-Thưa! Hồn l ma, quỹ, hay thần thnh?

Cơ chạy qua chữ Ma rồi dừng ở đ. Ti khng tin, cứ nhnh chăm bẩm ngn tay của con Hoa, l con của c Hai, cng một lc, ti t mạnh ngn tay của ti đang đặt hời hợt trn chn con cơ. Nhưng cơ chạy rất mau, trở về vị thế chờ, nằm trong hnh quả tim vẽ rất kho. Sau đ, cơ khng thm chuyển động nữa m cứ đứng ra, mặc d chng ti đọc kinh cầu lin hồi. Con Hoa bung tay ni dỗi:

-Thi, khng chơi nữa! Tại ci chị ni! Chị khng tin lm hồn giận, thăng rồi!

Ti cười h h:

-Mi đẩy! Tao khng tin Ma dm v nh của n (ng)! Bn thờ Phật hai ba ci trong nh! Ma no dm v?

Con nhỏ giận dữ, trầm giọng khng dm lớn tiếng sợ đnh thức ng dậy:

-Vậy th, đố chị giờ ny dm ra pha sau vườn đng một cy cọc xuống, th ngy mai ti đập heo đất lấy tiền để dnh, đi chị đi ăn bnh Căn mụ H.

Ti cười:

-Dễ! Ngoo tay nha! Khng đi th tao mt mạ mi l mi xạo! Tao khng sợ đu!

Bn cơ dẹp sang một bn. Con Hoa đưa cho ti một cy đũa. Ti lấy dao lam, chuốt nhọn một đầu cho dễ ghim xuống đất, trong khi c t, đang ngồi chăm ch lằng nghe cuộc tranh ci của hai đứa chu, đứa no cũng đang ở tuổi Trung Học l tuổi nhất quỹ, nh ma thứ ba học tr. Con Hoa giao hẹn:

-Phải ghim xuống đất nửa cy đ nha, chứ khng phải dnh sơ sơ, tui hổng chịu đu!

Tất cả ngồi im trong phng.

Ti mở cửa, rn rn đi qua nh ngang, xuống tới nh bếp, đến chỗ đang m tro, lấy cục đ lớn k nồi, mở cửa sau ra vườn. Chu cha ơi, ngoi vườn tối thui, đu c đn đuốc chi! Tiếng cn trng ri rả, tiếng ểnh ương ngoi đầm rau muống ku ộp Ti cảm thấy lạnh sau gy nhưng nhủ thầm, Ba mnh ni rồi, khng c ma cỏ g đu! Người ta by ra vậy để nht con nt hay khc đm thi!

Trời tối đen, khng một t nh sng như Sign của ti, v trong vườn nhiều cy cối qu, lại lọt thỏm vo một ci hẻm lớn m đn đường khng soi thấu. Ti muốn quay v nh nhưng tự i nn bậm gan, chạy ra chỗ cy ổi như lời đ hứa với con Hoa, ci xuống, tay cầm cy đũa đ vt nhọn, tay cầm cục đ, đng lin tục, thật mạnh cho cy đũa vo lng đất. Khi biết chắc cy đũa đ ghim xuống đất đến gần phn nữa, ti đứng dậy chạy vụt v nh. Nhưng trời ơi! Ai đ đ ko o ti lại. Ti khng đứng dậy được! Sợ qu, ti la bải hi, gọi tn c t. Hnh như cả nhm đang theo di ti từ nh bếp, nn tiếng ku của con b vừa bật ra l c t xuất hiện với cy đn pin, trong khi mấy đứa nhỏ khng đứa no chạy theo.

-Mi la dữ vậy! n dậy l bị đn, bị chửi.

Th ra, khi khom người xuống để ghim cy đũa, ti đ.. đng lun vạt o vo nền đất, cho nn khi đứng ln ti bị ko gh lại.

Lần đ, ti được ăn bnh căn con Hoa đi, v dm ra vườn ban đm, nhưng cũng tởn hồn v Hoa l luận:

-Người khuất mặt họ linh lắm. Họkhiến như vậy cho chị biết mặt. Họ khng nỡ hại chị đ thi.

Ma H sau, ti tham dự cuộc cầu cơ với tất cả lng thnh knh, v con cơ tin đon ti thi đậu Trung Học v ni đng tn của ba ti. Hm ngy rằm, mon men vo chỗ hầu đồng, th c t bảo:

-Mi chừ đ trắng da di tc, ra m con gi rồi, đừng lang thang qua đền, xui m gặp ng Hong tử ln, ổng bắt hồn!

Từ đ, mỗi lần ra Nha Trang, ti khng qua đền, khng phải v sợ ng Hong tử bắt hồn, m v đ tới tuổi mơ mộng, thch lang thang trong vườn nghe ve sầu ku để lm thơ, thch ra biển lc hong hn để ngắm trăng ln, nhn mặt trời xuống. C t đi lấy chồng nn khng c ai mượn con cơ về để cầu xin, để bi ton vẫn . Ci tuổi 12,13 nhảy l c, đnh đũa, chơi thin đng địa ngục, rồng rắn ln my, ct bắt, bị mắt bắt dvv nay đ hết. Tuổi 15, 16 thu tha may v, lm thơ đ đi qua. Tuổi 18,20 cặm cụi sch đn chưa chấm dứt th chiến sự ngy một khốc liệt, đường xe lửa thường bị đặt mn nn chị em chng ti khng cn được đi nghỉ h ở Nha Trang nữa, th nhận tin chồng c t tử trận, để lại cho c hai đứa con nhỏ xu.

Một chục năm sau, khi đang lm ở USAID, ti c việc gh Nha Trang, gặp lại mấy đứa em con c, con cậu ngy xưa...By giờ ai nấy đ lập gia đnh, bận rộn với cơm o, nui dạy con ci. Chng ti nhắc chuyện ma H của một ngy xưa thn i m lng rưng rưng. Những lần gh lại chốn cũ, ti cũng đi ăn hng, những hng qu của ma h năm xưa như: bnh căn, bnh khoi, bn c, nem nướng Ninh Ha, ch đậu ngự chợ Đầm. Tất cả vẫn vậy, nhưng khng tm được ci hương vị của tuổi 13,15, lc đ sao m ngon tuyệt vời. Ti ra bi biển, ngồi phệt xuống bi ct, nhớ da diết tuổi nhỏ hồn nhin với những buổi chiều nắng ấm. Sau cuộc tắm mt, được ăn cơm nắm với ruốc hoặc c bng thệ kho kh, hoặc với chả Huế dn tan, tung tăng bắt cng khi mặt trời xuống. Về nh, ti ginh ci giường ngủ nằm cạnh cửa sổ, để ngắm trăng, thưởng thức hương hoa thơm ngo ngạt từ ngoi vườn theo gi thoảng vo: hoa khế, hoa bưởi, hoa ngu, hoa mận By giờ, biển xanh vẫn cn đ, sng vẫn ầm, m trong đời sống đ c bao nhiu đổi dời. ng ti đ qui tin. Những cy ăn tri ngy xưa nay đ tn lụi, thay vo đ c Hai ti cất thm nh ngang, nh dọc cho con chu nay đ tăng trưởng đầy đn.. t tc. Đm anh em con ch, con bc, con c, con cậu người đ trở thnh ng lớn, b lớn; c kẻ nấc thang cuối của x hội với những nghề lao động cực khổ. C anh đ phủi chn leo ln bn thờ sau mấy năm vo lnh; c chị, c em đ quấn vng khăn tang cho cha, cho chồng. Tất cả chỉ cn l một ci bng kỷ niệm, m mờ trong vng m của nh mặt trời sắp lặn Đ l những ngy cuối cng của một Nha Trang dễ thương vo thng 12 năm 1974.

* * *

Ti vượt bin, rồi may mắn đến Hoa Kỳ (1982). Hm nay.. buổi chiều ma H, ti mở my thu thanh, tnh cờ nghe bản Nha Trang Ngy Về, sau đ được nghe một bi ht phổ biến nhn Kỷ Niệm Ngy Qun Lực.. Người ca sĩ nỉ non, thương tiếc người lnh đ vị quốc vong thn, để lại chiếc nn sắt ngy no anh ấp ủ, nằm bơ vơ bn bờ kinh rạch đu hiu lau sậy By giờ anh ở đu? Anh ở đu?

Những ca từ sầu muộn buồn b, khiến ti lại nhớ đến những ngy h xưa cũ, c t hay dng chiếc nn sắt để gi đậu phụng, lm cơm nắm muối m, thức ăn cho bầy trẻ con đi biển Chiếc nn sắt sau khi dng xong được p trn một nhnh cy gẫy ngang, sau giếng nước. Khng biết rằng, khi ti được trở về thăm Nha Trang lần nữa, c t c cn đ v những khun mặt b con xưa c cn chăng, sau một cuộc đổi đời di, đầy biến động?

Hong Minh Thy

(Xy Dựng số 292, pht hnh ngy 24 thng 6, 1995).