Sau Cơn Bo

(Harvey, Aug 25-29, 2017)

Phạm Lm Vin

(Tạp Ch Xy Dựng Năm Thứ 34 Số 872 pht hnh ngy 16-9-2017 tại Houston Texas)

 

Bo Harvey lẩn quẩn cả tuần vng Vịnh Texas để lại thiệt hại nặng nề, việc cứu trợ mới bắt đầu th nay bo Irma sau khi tn ph vng Caribbean đang tiến về Florida.

Trước khi viết về cứu trợ sau cơn bo Harvey tại Houston l nơi chng ta cư ngụ; xin ni về bo Irma c thể l cơn bo lớn chưa từng viếng Hoa Kỳ, mặc d trước đy bao nhiu cơn bo đ gy thiệt hại nặng nề như Katrina (2005), v gần đy Sandy (2012).

So với Andrew (1992) tn ph Florida, bo Irma lớn v mạnh gắp bội; tm bo rộng 6 miles, tầm ảnh hưởng v độ lớn bằng cả tiểu bang Texas, hay nước Php. V tiếp theo l Jos đang tiến về vng Caribbean trở thnh bo cấp 4. Bo Katia cấp 2 đang tiến vo đất liền pha Nam Mexico, gần bin giới Guatemala, nơi đy vừa bị động đất với địa chấn 8.1. Theo tin mới nhất, bo Irma thuộc loại lớn ngoại khổ v sức mạnh ht nước biển ở vng Bahamas, lm bờ biển nước xuống thấp chưa từng xảy ra.

Thảm họa thin tai! D biết rằng thng Chn hng năm l ma bo tố ở vng Vịnh, nhưng năm nay l lần đầu thin tai lin tục xảy ra đnh phủ đầu cư dn trong vng.

Nhn đy xin viết vi hng về cch đặt tn cho con bo.

Cũng như đứa trẻ sanh ra đời phải c tn; vậy cũng nn biết tn bo do ai đặt, v từ đu m c. Theo National Oceanic and Asmospheric Administration thuộc US Department of Commerce, hiện nay trn địa cầu chia thnh 6 vng, mỗi vng đều c lập danh sch tn bo ring cho 6 năm lin tiếp. Như năm nay, 2017, tn cc cơn bo được lấy trong danh sch 21 tn sau đy của vng Đại Ty Dương, v sẽ được dng lại vo năm 2023:

Arlene, Bret, Cindy, Don, Emily, Franklin, Gert, Harvey, Irma, Jose, Katia, Lee, Maria, Nate, Ophelia, Philippe, Rina, Sean, Tammy, Vince, Whitney.

Hurricanes, cyclones v typhoons đều c nghĩa l bo. Nhưng mỗi vng gọi khc nhau.

Hurricanes được dng ở vng Đng Bắc Thi Bnh Dương (ĐB/TBD) v vng Đại Ty Dương (ĐTD).

Cyclones được dng ở Vng Ty Bắc Thi Bnh Dương.

Typhoons được dng ở vng Nam Thi Bnh Dương v Ấn Độ Dương.

Cho đến đầu thập nin 1950, bo khng c tn, m chỉ được theo di bằng thứ tự xảy ra trong năm. Điều ny gy kh khăn khi loan bo tnh trạng bo như trường hợp năm nay c hai, ba con bo hoạt động cng một lc. V vậy, năm 1953 Hoa Kỳ bắt đầu dng tn phụ nữ để đặt cho bo; đến năm 1978 tn nam giới được thm vo danh sch tn bo.

Như vậy đến hm nay vng ĐB/TBD v ĐTD c 11 bo. Con số nhiều hơn dự đon cho năm 2017. Tin đon bo tố v thời tiết kh đng, bởi vậy nn mỗi khi c bo tố, cc nh tin đon kh tượng vẽ đường bo đi như một mớ bn, vậy nn c tn spaghetti models! Trước năm 75 ở Việt Nam, chng ta c cu chế diễu cc nh kh tượng Tin đon thời tiết . . . ngy hm qua!.

*

**

D bo Harvey đ trở về khng số, nhưng việc cứu trợ, thống k, ti thiết th thật lu di. Hnh ảnh thương tm đăng tải trn mạng, chiếu trn TV, thuật trn radio, cn in đậm thật lu trong lng mỗi chng ta. Hng chục sinh mạng bị cơn bo cướp đi, như cảnh gia đnh 6 người xe bị nước cuốn tri, cảnh 5 người cứu bo bị điện giật chết . . . Nh cửa bị hư hại cn sửa chửa được, nhưng sinh mạng con người th thật l điều bất hạnh.

Nếu chng ta khng bị thiệt hại g sau cơn bo l điều may v nhờ bo tố trnh. Cứ nhn sheetrock, mi lợp, thảm v cc vật dụng xy dựng phế thải chất đống trước khu nh bị ngập lụt, tự hỏi chừng no cng cuộc ti thiết mới hon tất? Từng căn nh, từng khu phố, từng vng phải kin tr ti thiết; cũng như thời chiến tranh người lnh VNCH kin tr đuổi địch từ nh, từ khu phố vo Tết Mậu Thn. Đy l lc cần sự hợp tc của cc cơ quan cứu trợ thin tai như: FEMA, Red Cross, SBA (Small Business Administration), Texas workforce Commission / Unemployment, TX HHSC Food stamps / ONA Online News Assistance, TX phn bộ bảo hiểm gia cư . . .

Đy chỉ l một số. Ngoi ra cc cơ quan thiện nguyện, cơ quan non-profit, cơ quan từ thiện, tn gio tại Houston v cc nơi cần tiếp tay tiếp sức để sớm ổn định cuộc sống người dn. Sự hoạt động nhịp nhng từ trung ương đến địa phương l điều tối yếu để thnh cng m khng ph phạm ngn quỹ cứu trợ.

Lm sao qun hnh ảnh di tản bệnh nhn tại bệnh viện vng Beaumont, di tản người gi Nh Dưỡng Lo vng Port Arthur. Trực thăng ln xuống như con thoi. Cảnh cha mẹ chia tay con vừa mới sanh m khng biết c cơ hội gặp lại. Trực thăng cứu người bị nước cuốn bm vo cnh cy. Cc ton thiện nguyện do cc cơ quan từ thiện, tn gio từ cc tiểu bang khc đổ về gip người thin tai hoạn nạn, chia sẻ tnh thương l lnh đm l rch. Hng đon xe cơ giới từ cc nơi về Houston gip tại lập điện nước, hốt dọn vật liệu phế thải từ cc vng bị ảnh hưởng lụt lội. Hnh ảnh 7 thanh nin gốc Mễ tự nguyện hăng say cứu trợ nạn nhn bo lụt, nhưng sau một ngy cứu lụt chỉ cn 2 sống st nơi bệnh viện. Hnh ảnh dy người kết hợp hng chục cnh tay đủ di để cứu ti xế bị nước cuốn.

(War: In this 03 Aug 1965 photo, an aged woman injured by a U.S.-Vietnamese air strike on a Buddist monastery 40 miles southeast of Saigon is carried to a hospital by airborne private Carl Champ of Furgitsville, West Virginia)

(Hurricane: Houston Police SWAT officer Daryl Hudeck carries Connie Pham and her 13-month-old son Aiden after rescuing them from their home surrounded by floodwaters from Tropical Storm Harvey Sunday, Aug. 27, 2017, in Houston. The remnants of Hurricane Harvey sent devastating floods pouring into Houston Sunday as rising water chased thousands of people to rooftops or higher ground. (AP Photo/David J. Phillip)

Xin để nguyn văn ghi ch 2 bức hnh được chụp trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam năm 1965, v trong cảnh cứu bo HarveyHouston năm 2017. Một sự trng hợp ngẫu nhin v cả hai l người Việt, v thch th được mọi người nhắc đến v lng nhn i con người được lồng khung qua sức thu ht nghệ thuật.

*

* *

Bo Harvey đ gy thiệt hại nặng nề. Theo thống k sơ khởi, từ Corpus Christi qua Houston hơn 450,000 người cần được trợ cấp, khoảng hơn 500,000 xe bị hư hỏng . . . . Hai Trung tm Tạm tr chnh, do Red Cross điều hnh tại Georgia Brown Convention Center v Toyota Center chứa đến 10,000 người do City of Houston tổ chức; v sn football NRG do Harris County tổ chức.

Cc nh thờ Tin Lnh cũng mở cửa đn nạn nhn bo. Cha Lin Hoa, khu Bellaire Houston đ mở cửa rước v gip nạn nhn người Việt, cứu trợ thực phẩm v nước uống cho những gia đnh cần gip đỡ.

Mọi thủ tục k khai thiệt hại do cơn bảo gy ra được cc văn phng thiện nguyện gip đỡ, trong đ c văn phng Boat People SOS gip người Việt trong cc giấy tờ cần thiết khai nạp cho bảo hiểm v FEMA. V theo b Jannette Diep, Gim Đốc điều hnh trụ sở ny tại Houston cho biết cần nhiều năm để ti thiết, cũng như kỷ nghệ đnh c tại vng Gulf Coast đ phải mất nhiều năm sau trận bo Ike trước đy.

Tại cc khu tiếp tế thức ăn v nước uống cho cc thiện nguyện vin cứu bo, cc nh hng, tư nhn cung cấp thức ăn nước uống. Nh hng KimSơn d bị hư hỏng nhưng đ mở cửa gp phần vo việc cung cấp thực phẩm cho cc nơi cứu trợ v những nạn nhn cơn bo.

Sự ti thiết tốn km v thời gian. Ngn khoản chnh phủ Lin bang sẽ đng vai tr quan trọng qua FEMA để ti thiết nơi bị bo tn ph. Chnh quyền địa phương v tiểu bang nếu biết xử dụng ngn khoản hữu hiệu chẳng những ti thiết thnh phố v cc vng bị tn ph tốt hơn, m cn c cơ hội được cc cng ty lớn đầu tư, nhờ vo đnh thuế nhẹ v điều kiện dễ dng cho hoạt động x nghiệp. Điểm khc cũng cần lưu l kỷ nghệ lọc dầu c cơ hội pht hồi phục sau bo nhờ gi tăng dầu th.

Ti thiết chịu ảnh hưởng dy chuyền từ cc từ sản xuất, xy cất đến cc dịch vụ phục vụ, nhn cng . . . như đồng hồ chạy đng giờ nhờ cc cơ phận hoạt động nhịp nhng ăn khớp. Tuy vậy, bất cứ việc điều hợp no cũng sẽ c kẻ hở, m cc con kn-kn sẽ tm đủ mọi cch, khoc đủ mọi lớp o để thủ lợi. Bởi lun lun c những người giu sống trn xương mu của kẻ khc nn l nạn nhn chng ta phải cảnh gic đề phng. Bằng chứng l gi chợ đen một xu nước 12 chai hơn $40.00; v phi cơ để thot thn khỏi Miami trnh bo Irma hơn $1,000; cc xe bảng số từ cc tiểu bang khc đến sửa chửa nh cửa cũng l điều đng ch , v theo kinh nghiệm nhiều nạn nhn thin tai bị lường gạt.

Sự cứu trợ cần mọi sự đng gp. Người Việt chng ta, d đng gp khim nhường nhưng đ tự nguyện gp phần chia cơm xẻ o. Nhiều gia đnh người Việt đm bọc b con hng xm. Nhiều đon thể thanh thiếu nin hợp cng cha ng cứu trợ, gip đỡ cc gia đnh hoạn nạn như đon Thanh Thiếu Nin Đa Hiệu V Bị Đ Lạt đ tch cực trong cc hoạt động cứu trợ nạn nhn Harvey, lm thế hệ cha ng hnh diện. C thể c nhiều hoạt động khc m thầm m chng ta khng được biết để tuyn dương. Hoặc giả trong cộng đồng đ v đang c kế hoạch cứu trợ nhưng m thầm nn chng ta khng biết! Bởi đy l lc chứng tỏ cho người dn biết l họ biết chọn mặt gởi vng.

Chng ta hẳn khng qun trong qu khứ, c nhiều chnh trị gia xu thời đ k khai thnh tch lm lại đường s khu Alief, nhưng thật sự cng trnh ny đ được chuẩn thuận từ lu; hoặc họ k khai thnh tch An sinh Gio dục, m thật sự khng phải do họ đề xướng.

Bất cứ cng việc no cũng c bề tri của n. Chng ta chỉ mong cc cng tc cứu trợ lc ny như hnh ảnh đồng xu khng c mặt phải v mặt tri, bởi người thụ hưởng thấy sự hữu dụng của n, v hy đừng đnh gi thấp trnh độ hiểu biết của người dn. Thu thập dữ kiện để tm ra đường hướng phục vụ hữu hiệu l điều nn lm; trnh by dữ kiện thu thập được trước cng luận l để bnh phẩm xy dựng, khc với chỉ trch. Im lặng c thể l đồng , cũng c nghĩa bất hợp tc, m cũng c nghĩa l chn lắm hết thuốc chữa! Bởi vậy biết lắng nghe, biết hợp quần l biết tm chất liệu để thnh cng.

Bi viết gi ghm trong vi trang giấy khng thể no ghi hết những hnh ảnh thương tm, tn ph do cơn bo, khng thể no diễn tả hết tm trạng của nạn nhn, bởi thin tai thật khn lường. Hy đừng dng thin tai để lm lợi cho bản thn, đừng dng thin tai để quảng b sự kỳ thị chia rẽ; như ng truyền gio trn radio tn Rick Wiles cho rằng Houston chm trong bo lụt v l cờ của nhm LGBTQ (Lesbian-Gay-Bisexsual-Transgender-Queer) l rainbow mang mưa gi bất hạnh đến Houston; hay Mục sư qu khch Kevin Swanson cho rằng lũ lục tại Houston, l do hậu quả cơ quan lập php Texas khng ra được luật cấm người chuyển giới tnh dng nh vệ sinh cng cộng, chỉ định cho phi nam phi nữ; v bởi Houston c b Thị Trưởng đồng tnh Annise Parker vừa hết nhiệm kỳ năm 2016.


Họ đ lợi dụng lng tin của tn hữu, lợi dụng thin chức, lợi dụng phương tiện truyền thng, lợi dụng quyền tự do ngn luận (*) để đầu độc quần chng đang trong lc đau khổ thin tai.

*

**

Trong chiến tranh Việt Nam c cuốn sch mang tn Vietnams Forgotten Army - Heroism and Betrayal in the ARVN đưa ln hnh ảnh tương phản của người anh hng v kẻ phản bội trong QLVNCH, m ti được quen biết với một trong hai nhn vật ny. Sau Cơn Bo Harvey, theo cc tin tức loan truyền cũng c hai nhn vật tn tuổi Hoa Kỳ tại Houston, l hai hnh ảnh tương phản, xin kể lại để đọc giả thẩm định:

1) Mattress Mack ai trong chng ta đều biết về cch quảng co Save You Money, tn thật l Jim McIngvale, 66 tuổi, l chủ nhn Gallery Furniture. Khi cơn bo bắt đầu honh hnh ng đ biến cơ sở thương mại 100,000 sf. thnh trung tm cho người tị nạn bo cần nơi tạm tr, v cung cấp nhu cầu thiết yếu kể cả việc để họ xử dụng furnitures trưng by. C người lo ngại v cc furnitures cn mới nguyn. Anh vui vẻ giải thch đy l những thứ hng lm ra l để nằm, ngồi th cứ nằm ngồi khi cần, rồi sẽ tnh sau!

Matress Mack l khun mặt quen thuộc, đ từng bỏ ra hng trăm ngn dollars mua những con gia sc về Nhất trong cc cuộc thi do Houston Rodeo để cấp học bổng cho học sinh. Anh thuộc gia đnh ngho bun bn, khởi đầu cơ nghiệp với ti sản $5,000; chạy hng từ xe 18 bnh đậu ở bi đậu xe cng cộng. Sau đ đến định cư tại Houston. Nhờ lng tin v tnh cần c anh thnh cng trn thương trường. Từ đ anh l khun mặt quen thuộc trong cc cng tc thiện nguyện, cứu trợ v cấp học bỗng cho học sinh qua tổ chức Houston Rodeo.

Những người yu mến anh gần đy đ lập kiến nghị (petition) trn change.org gần được 200,000 chữ k đề nghị Mattress Mack Day để tri n anh trong việc cứu trợ sau bo Harvey. Đy l nguyn văn cu ni để đời: My faith defines me. Its who I am, How am I going to let my people drown? Its as simple as that. Im not going to let my people drown.

2) Televangelist (nh truyền giảng trn TV) Joel Osteen, sanh năm 1963, thừa hưởng LakeWood ChurchHouston để nối nghiệp cha ng. Giảng đường c hơn 16,000 chỗ ngồi v trung bnh mỗi cuối tuần c khoảng 40 đến 50 ngn người tham dự. Được hỏi tại sao khng ra tay cứu người hoạn nạn, ng cho biết l do an ton v hơn nữa thnh phố Houston đ khng yu cầu.

C lẽ v cu trả lời ny m cuối tuần qua, sau cơn bo Harvey chỉ c khoảng 2,000 người đến cầu nguyện tại giảng đường của ng.

Ring ti cch nay mấy năm, một hm tnh cờ nghe ng thuyết giảng cy dừa kiểng khng ng v gi bo, nhờ đ sức chịu đựng, dẽo dai v bền bĩ hơn. Con người cũng vậy đừng để trở ngại lm chn bước, vấp ng chỉ l thử thch để rồi tiến tới chiến thắng.

Đ l điều lm con người khc hơn cc sinh vật khc, như Pascal ni Con người l một cy sậy nhưng l cy sậy c tư tưởng. V sau đ ti thch nghe ng thuyết giảng Chủ nhật trn đi TV/CBS!

Cơn bo đ qua, Houston đang trn thời kỳ cứu trợ v ti thiết. Đường đi cn di cần kin tr, với từng vin gạch miệt mi xy dựng những g đổ vỡ. Đường đi cn di để an sinh x hội tiếp tục gip đỡ người cần được gip. Hnh động sẽ ni thay ta, lng tốt sẽ được tn vinh, v tnh thương l liều thuốc nhiệm mầu xoa dịu niềm đau của nhn loại.

Qu vị l nạn nhn bo Harvey, để thủ tục cứu trợ được sung sẻ, hy tm ti liệu nơi FEMA.gov. Cc điều cần lưu khi khai bo như thời gian hạn định để khai bo, thủ tục khiếu nại, chứng từ v bin nhận chi ph sửa chửa, hnh ảnh hư hỏng, thất nghiệp do bo gy ra, phương tiện cư tr tạm thời, An sinh x hội welfare, food stamps, y khoa . . . .

Trong khun khổ bi bo khng thể no liệt k hết. Xin km theo đy cc số điện thoại phng khi cần:

TX HHSC (Food stamps) 1-877-541-7905, *2-1-1

TX Dept. of Insurance 1-800-252-3439

TX Workforce Commission (Unemployment) 1-800-939-6631

FEMA Customer Support 1-800-621-3362

TX HHSC (ONA Assistance) 1-800-582-5233

Chc b con đồng hương được vạn sự may mắn trn đường ti thiết, an sinh v sức khỏe, v xin cng cầu nguyện cho đồng hương chng ta trn đường tiến của bo Irma.

Phạm Lm Vin